Spaceshuttleprogramma (1981 – 2011)

spaceshuttleprogramma

In 1981 was de lancering van de eerste spaceshuttle. Hoe is het spaceshuttleprogramma tot stand gekomen en wat is een spaceshuttle?

Er zijn in totaal 8 spaceshuttles gebouwd maar niet allemaal zijn ze de ruimte in geweest. De namen van de spaceshuttles zijn: Enterprise, Explorer, Pathfinder, Columbia, Challenger, Discovery, Endeavour en Atlantis. In 1976 was de eerste Spaceshuttle gebouwd. Hieronder een overzicht van de verschillende spaceshuttles en meer informatie over het spaceshuttleprogramma.

Wat is een spaceshuttle?

Een spaceshuttle was een herbruikbaar ruimteschip wat als doel had om goedkoop en regelmatige basis ruimtemissies te kunnen vliegen. De spaceshuttle wordt ook wel een STS genoemd (Space Transportation System).

Een spaceshuttle wordt gelanceerd met een zeer grote afkoppelbare externe brandstoftank voor de hoofdmotor van de spaceshuttle en twee vaste-brandstofraketten. Deze twee raketten waren na twee minuten na lancering leeg en werden dan afgestoten. Door middel van parachutes werden deze opgevangen in de Atlantische Oceaan en veilig opgeborgen en opgeknapt om vervolgens weer gebruik klaar te maken voor een nieuwe lancering.

Bij terugkeer uit de ruimte functioneerde de spaceshuttle als zweefvliegtuig zonder eigen motoren. Om krachtig te remmen en uiteindelijk te stoppen na landing was er ook nog een remparachute aanwezig.

Details spaceshuttle

  • Hoogte inclusief externe brandstoftank en hulpraketten: 56,14 m
  • Hoogte van orbiter: 37,23 meter lang
  • Spanwijdte: 23,79 meter
  • Startgewicht: 2.041.166 kilogram (varieert per vlucht)
  • Landingsgewicht: 104.326 kilogram (varieert per vlucht)
  • Maximum laadgewicht: 28.803 kilogram (varieert per orbiter)
  • Baanhoogte: 185 tot 643 kilometer
  • Snelheid: 27.875 km/h (varieert per baanhoogte)

Bron: NASA

Het spaceshuttleprogramma

Het idee van een herbruikbaar ruimtevaartuig komt al uit de jaren zestig en zeventig. Het doel was om meer bemanning, met een grotere lading en met een hogere frequentie te reizen naar het Internationale Ruimtestation ISS. Ook werd het gebruikt voor het brengen en ophalen van bemanning van het ISS.

Het spaceshuttleprogramma begon rond 1975 wanneer NASA startte samen met de Amerikaanse luchtmacht. NASA was verantwoordelijk voor het ontwerp van de spaceshuttle. De shuttle zelf werd gebouw door Rockwell International (Nu Boeing). De eerste Spaceshuttle ooit gebouwd was de Enterprise in 1976, deze is echter nooit de ruimte in geweest. Tot juli 2011 hebben de spaceshuttles gevlogen. Hiervan zijn er twee fataal afgelopen waarbij alle bemanningsleden en passagiers om het leven kwamen.

Kosten spaceshuttleprogramma

Vroeger waren de kosten nog velen malen hoger dan dat ze nu zijn. Er gaat ontzettend veel geld om in de ruimtevaart. In totaal heeft het spaceshuttleprogramma ongeveer 114 miljard dollar (95 miljard euro) gekost. De kosten per missie en het bouwen van een spaceshuttle waren rond de 1.7 miljard dollar. (1.4 miljard euro)

Enterprise, Explorer & Pathfinder

Het spaceshuttleprogramma werd gestart met de Explorer. Dit was als test om te kijken naar de vormen van de spaceshuttle. Deze shuttle heeft nooit gevlogen. Tot 2012 stond deze tentoongesteld in het Kennedy Space Center in Orlando, Florida. Hierna is hij verplaatst naar Houston, Texas naar het bezoekerscentrum van het Lydon B. Johnson Space Center. In 2013 werd de shuttle omgedoopt tot de Independance.

Spaceshuttle Enterprise koppelt los van de Boeing 747.
Bron: NASA

De Enterprise en Pathfinder waren test-shuttles. De Pathfinder was voor het testen van het stalen frame en de Enterprise werd gebouwd voor testen binnen de atmosfeer, dus voor bijvoorbeeld het landen. Bovenop een 747 vliegtuig die speciaal was aangepast voor de spaceshuttle werd hij de lucht in gebracht. Dit alles gebeurde in 1977 boven Californië. De testen waren bedoeld om te kijken hoe de shuttle vliegt en landt.

De Pathfinder is gebouwd met een stalen constructie. Enkel voor de afmetingen, gewicht en vorm van de spaceshuttle. Deze shuttle heeft nooit gevlogen. Deze shuttle is in 1977 gebouwd in het Marshall Space Flight Center in Huntsville Alabama.

Beide spaceshuttles zijn nu tentoongesteld. De Enterprise staat in het Intrepid museum in New York en de Pathfinder in U.S. Space & Rocket Center in Huntsville, Alabama.

Columbia (1981)

Het spaceshuttleprogramma werd vervolgd met de bouw van de Columbia. Deze is vernoemd naar een zeilboot van kapitein Robert Gray. Hij had in 1792 zijn boot gemanoeuvreerd door gevaarlijke wateren om Brits Colombia meer te gaan ontdekken.

Lancering Columbia STS-1
Bron: NASA

Columbia was de eerste shuttle die in een baan om de aarde is gebracht. De eerste vier missies waren testvluchten om te testen of het design bestand was voor de vlucht. Vanaf de grond zorgden astronauten ervoor om de robotarm te besturen en testen de vluchtsystemen. De eerste bemande vlucht was in 1981 (STS-1)

De Columbia heeft verschillende satellieten de ruimte in gebracht en werd ook gebruikt als laboratorium in de ruimte. Het heeft in totaal 28 keer gevlogen en is in totaal 4808 in een baan om de aarde gegaan. Het is in totaal 300 dagen in de ruimte geweest. In 2003 (STS-107) vloog het zijn laatste missie die helaas fataal afliep. Doordat er bij vertrek een stuk was losgekomen en botste tegen de zijkant van de vleugel. Hierdoor kwam er schade en kwam de warme lucht bij terugkeer in de vleugel waardoor het vlam vatte en uiteindelijk uiteen vielen.

Omdat er op deze missie drie Nederlandse onderzoeken waren gepland was er eerst sprake van dat astronaut André Kuipers mee zou gaan op deze vlucht. Hij was project-onderzoeker van deze missie. Dit is uiteindelijk niet doorgegaan omdat er al een bevelhebber was toegewezen.

Challenger (1983)

spaceshuttleprogramma
Lancering STS-7 Challenger
Bron: NASA

De Challenger is vernoemd naar de Britse marine research vaartuig HMS Challenger. De HMS Challenger heeft gevaren over de Atlantische en de Grote Oceaan in de jaren 1870.

De spaceshuttle was de tweede shuttle in de ruimte en vloog zijn eerste missie (STS-6) in 1983. Met de Challenger is de eerste ruimtewandeling met jetpacks met de spaceshuttle gemaakt en heeft ook een satelliet uit een baan om de aarde gehaald. De satelliet werd gemaakt en weer gebruiksklaar gemaakt om verder in de ruimte te verblijven.

In totaal is de shuttle 995 keer in een baan om de aarde gegaan en 62 dagen in de ruimte geweest in 10 vluchten. Er zijn in totaal 60 bemanningsleden meegegaan aan boord van de Challenger, waaronder Wubbo Ockels (30 oktober 1985) en Lodewijk van den Berg (29 april 1985).

Op 28 januari 1986 werd een lancering fataal voor 7 bemanningsleden. Dit kwam doordat er hete gassen lekten uit de rechterstuwraket. Dit kwam door een defecte O-ring die die de buitenste afdichting vormde tussen het onderste deel en de rest van de stuwraket. De hete gassen lekten tegen de onderzijde van de externe brandstoftank, die daardoor bezweek. Slechts 73 seconden na lancering ontplofte de Challenger voor de ogen van een groot publiek. Dit was de 10e missie van de shuttle.

Discovery (1984)

Reparatie Hubble telescoop vanuit Discovery
Bron: NASA

De Discovery is vernoemd naar één van de twee schepen van de Britse ontdekkingsreiziger James Cook. In 1984 maakte het zijn eerste vlucht (STS-41D). De spaceshuttle heeft het meest gevlogen van allemaal. In totaal is het 39 keer de ruimte in gegaan en is daarmee 5830 keer in een baan om de aarde gegaan. Er zijn maar liefst 252 bemanningsleden meegevlogen en de Discovery is in totaal 365 dagen in de ruimte geweest.

Deze spaceshuttle heeft ervoor gezorgd dat de Hubble telescoop de ruimte in ging. Dit was in 1990. Waarnaar nog verschillende keren een reparatie werd gedaan aan de telescoop met de Discovery (zie foto). In 2011 ging de spaceshuttle met pension na zijn laatste missie naar de ruimte (STS-133).

Je kunt de Discovery space shuttle zelf nog bekijken. Hij staat nu tentoongesteld in het National Air and Space museum in Washington, Amerika.

Atlantis (1985)

spaceshuttleprogramma
Spaceshuttle Atlantis (STS-27)
Bron: NASA

De Atlantis is vernoemd naar het belangrijkste onderzoek vaartuig voor het Woods Hole Oceanographic Institute in Massachusetts, Amerika.

Omdat er al een aantal spaceshuttles waren gebouwd, ging de bouw van de Atlantis twee keer zo snel. Het was ook een stuk lichter dan de vorige spaceshuttles. Het heeft in totaal rond de 390 miljoen dollar gekost om te bouwen.

De eerste vlucht was in 1985 (STS-51J). De shuttle heeft ervoor gezorgd dat er sondes gelanceerd werden naar Venus en Jupiter en bracht ook het NASA Destiny Laboratorium naar het ISS. Het was ook de shuttle die de laatste reparatiemissie voor de Hubble telescoop deed (STS-135). Het was de laatste spaceshuttle in de ruimte en werd daarmee de 33e missie van deze shuttle. In totaal is de Atlantis 4848 keer in een baan om de aarde geweest en heeft 207 bemanningsleden vervoerd naar de ruimte. Daarmee is het 307 dagen in de ruimte geweest.

Je kunt de Atlantis nu bekijken in het Kennedy Space Center in Orlando, Amerika.

Endeavour (1992)

spaceshuttleprogramma
Spaceshuttle Endeavour tijdens de STS-123 missie
Bron: NASA

De Endeavour is vernoemd door basisschoolleerlingen en leerlingen van het voortgezet onderwijs door heel Amerika. De naam is te danken aan een onderzoeksschip van de Britse Royal Navy. Het was de laatste gebouwde spaceshuttle en was gemaakt om de Challenger te vervangen. De Endeavour was de eerste shuttle die een reparatiemissie aan de Hubble telescoop deed.

Het heeft in totaal 25 missies gehad en werd voor het eerste gelanceerd in 1992. De shuttle is in totaal 4671 keer in een baan om de aarde gegaan. Het is in totaal 299 dagen in de ruimte geweest. De Endeavour is 10 keer naar het ISS gevlogen en één keer naar het ruimtestation Mir.

Je kunt de spaceshuttle Endeavour zelf zien in het California Science Center in Los Angeles, Amerika.

Deel deze blog: