Activiteiten voor kinderen – astronomie en ruimtevaart

activiteiten kinderen astronomie en ruimtevaart

Door mijn werk in de kinderopvang heb ik een overzicht gemaakt van activiteiten om te doen met kinderen in het teken van astronomie en ruimtevaart.

Kinderen vanaf 2 of 3 jaar en ouder zijn veelal gefascineerd door het heelal. Bij de één blijft het hangen, bij de ander is er minder interesse. Voornamelijk wanneer kinderen op de basisschool komen en daar het onderwerp als thema voorbijkomt, lijkt de interesse groter te worden. Ze begrijpen meer en kunnen zelf ook informatie opzoeken.

In mijn werk in de kinderopvang probeer ik hier op in te spelen. Wanneer kinderen er over beginnen, probeer ik meer uitleg te geven. Maar er zijn zoveel ideeën om te knutselen, vertellen of te laten zien aan de kinderen, dat het soms lastig zoeken is. Er is een goede website voor schoolkinderen waar veel activiteiten zijn uitgewerkt. Op Esero.nl kun je op klas selecteren. Zo vind je snel wat je nodig hebt.

Omdat kinderen vanaf 2 of 3 jaar het soms ook al erg interessant vinden heb ik mijn lijst uitgewerkt vanaf deze leeftijd. De activiteiten hieronder zijn voornamelijk van internet gehaald of heb ik er een eigen draai aan gegeven.

Knutselen

Hoe jong of oud ze ook zijn, knutselen is voor alle leeftijden. Bij Sterrenwacht Saturnus in Heerhugowaard organiseer ik 1x per maand een knutselavond voor de jeugdclub. Met ongeveer 10 kinderen per keer maken we verschillende dingen. Een aantal hiervan heb ik hieronder uitgeschreven. Verder heb ik nog extra activiteiten toegevoegd.

Planeten pompon mobiel van wol

Bovenstaande mobiel is gemaakt van wol. Je kunt alle planeten maken. Er zijn speciale vormen te koop in de winkel (Hema, Boekenvoordeel) of bijvoorbeeld via Bol.com. Maar je kunt ze ook zelf maken van karton. Het voordeel van zelf maken is dat je ieder formaat kunt maken. Voor bovenstaande bollen heb ik de vormen zelf gemaakt. Hoe je dat doet, lees je hier. (Scroll naar beneden) Hier lees je verder ook hoe je een pompon maakt. Hoe voller de maker, hoe voller de pompon wordt.

Persoonlijk vind ik de pompon maker prettiger werken, deze kun je open klappen zodat het een vollere pompon wordt.
Hieronder lees je hoe je iedere planeet kunt maken. Klik op de naam van de planeet om grotere foto te zien.

PLANEET/ZON/MAANKLEUR WOLWIKKELVORM GROOTTEINSTRUCTIESVoorbeeld
ZonGeel, oranje200mmPak beide stukken wol en wikkel ze er tegelijk omheen totdat het rondje aan de binnenkant dicht is. de zon
MercuriusGrijs55mmWikkel zoveel mogelijk grijze wol eromheen totdat de binnenkant van de maker dicht is. mercurius
VenusWit, geel, bruin90mm Pak deze drie kleuren tegelijk en wikkel ze er tegelijk omheen totdat de binnenkant van de maker dicht is.venus
AardeWit, groen, blauw100mmVoor de poolkappen, doe je in het middenstuk witte wol. Daarnaast groen met openingen ertussen. Daaroverheen doe je blauw. Zorg ervoor dat de blauwe wol niet over de witte gaat. Klik hier voor meer informatie. aarde
De maanGrijs, wit35mmZelfde idee als de aarde. Om donkere stukken op de maan te creëren, kun je delen grijs maken met daaromheen wit/grijs. de maan
MarsRood, oranje, bruin85mmGebruik de kleuren rood, oranje en bruin tegelijk. mars
JupiterBeige, wit, oranje, bruin150mm Voor de storm op Jupiter kun je een klein deel van de maker omwikkelen met oranje wol. De rest kun je omwikkelen en overwikkelen met beige, wit en oranje wol tegelijk. jupiter
SaturnusGeel, wit, bruin, grijs140mmBegin met de kleur van de ringen. Zorg ervoor dat de hele maker bedekt is met deze kleur wol en maak het lekker dik. Daaroverheen doe je de kleuren van Saturnus. Bij het losknippen kun je de planeet nog ‘trimmen’. Zo zorg je ervoor dat het wol van de ringen langer is dan de bol.saturnus
UranusLichtblauw, donkerblauw120mmBegin donkerblauw voor de ringen, maak deze laag niet te dik. De ringen van Uranus zijn ook dun. Daaroverheen lichtblauw wikkelen totdat de maker vol is.uranus
NeptunesDonkerblauw, lichtblauw120mm Je kunt alleen donkerblauw gebruiken of combineren met lichtblauw. Net wat je mooier vindt. neptunus

Papier maché – Astronautenhelm, planeten, zon of maan maken

Met papier maché kun je heel veel verschillende dingen maken. Denk aan een astronautenhelm door een grote ballon te gebruiken en wanneer het droog is een gat snijden waar de ogen komen. Maar je kunt ook de zon, maan of planeten namaken. Dit laat ook veel aan de creativiteit van de kinderen over, ze kunnen ook zelf bedenken wat ze willen maken. Klik hier om een voorbeeld te zien.

Raket maken van kartonnen dozen

Verzamel een aantal grote kartonnen dozen en stapel deze op elkaar. Wellicht zijn deze bij de supermarkt op te halen of bij de bouwmarkt. Deze geven ze vaak zo mee. Snij 1 kant een stuk open zodat er een deur ontstaat. Laat de kinderen zelf de buiten en binnenkant van hun raket beschilderen. Zo ontstaat er een uniek project van de kinderen en hebben ze er weken lol van. Je kunt naast de raket ook nog een tafel met stoelen zetten en daar bijvoorbeeld oude telefoons neerleggen of een toetsenbord. Zo is er zelfs ook nog een deel om de mensen op aarde te spelen, ‘ground control’. Klik hier voor een voorbeeld.

Planeten maken van piepschuim bollen/klei

Deze is vrij eenvoudig te maken. Het enige wat je nodig hebt is acrylverf en piepschuim bollen of klei. Eventueel nog wat karton als je de ringen van de planeten wilt maken. Het is mogelijk om piepschuim bollen bij knutselwinkels te halen of online te kopen. De kinderen kunnen de planeten beschilderen zoals ze dat zelf willen, of je kunt ze voorbeelden geven. Je kunt de bollen laten drogen door er een satéprikker in te steken zodat je deze bijvoorbeeld in een eierendoos kunt prikken. Als de bollen gedroogd zijn kun je ze eventueel ophangen of neerzetten. Klik hier om verdere instructies te lezen.

Eigen raket bouwen en lanceren

Er zijn verschillende manieren om zelf een raket te bouwen. Van een pak Pringles chips kun je een raket maken, maar deze kun je niet lanceren. Met een petfles (cola etc.) van minimaal 1 liter kun je de raket maken en ook zelf lanceren! Je hebt hier enkel een petfles, kurk en een fietspomp voor nodig. Mocht je de raket willen versieren kun je dit met bijvoorbeeld verf, stiften en papier doen. Om de raket te lanceren is het handig om bijvoorbeeld een bierkrat te gebruiken als lanceerbasis.

Lancering stappenplan:
Stap 1:
Zaag de kurk in tweeën en duw het ventiel door de kurk

Stap 2:
Vul de fles voor de helft met water

Stap 3:
Plaats de kurk op de fles

Stap 4:
Maak de fietspomp vast aan het ventiel

Stap 5:
Plaats de fles in het platform zodat deze stevig staat

Stap 6:
Zet een veiligheidsbril op, het water kan namelijk in je ogen spuiten

Stap 7:
Pomp met de fietspomp voorzichtig en langzaam lucht in de fles

Stap 8:
Liftoff!

Kleurplaten

Een wat minder intensieve activiteit is natuurlijk tekenen. Je kunt verschillende kleurplaten downloaden en laten inkleuren. Deze zijn op verschillende websites te vinden.

Video’s

De ESA heeft veel leuke video’s gemaakt met Paxi, de mascotte van de ESA. Op een speelse manier worden de kinderen meegenomen door het het heelal. Je kunt natuurlijk ook denken aan een live raket lancering! Deze worden veelal live uitgezonden via Youtube. Bijvoorbeeld SpaceX lanceert vaak en zendt dit dan ook live uit.

Het zonnestelsel
De maan en maanfases
Meer video’s van ESA Paxi

Doe-activiteiten

Bezoeken sterrenwacht

Er zit in iedere provincie wel een sterrenwacht of zijn er amateurs sterrenwachten te bezoeken. Dit zijn veelal mensen die een sterrenwacht aan huis hebben gebouwd. Een overzicht van alle sterrenwachten in Nederland en België vind je op deze website. Bij een sterrenwacht kun je onder andere door grote telescopen naar het heelal kijken. Dit kan ook overdag naar bijvoorbeeld de zon! Sommige sterrenwachten hebben ook een planetarium. Hierin kunnen ze je virtueel meenemen door het heelal. Verder zijn er enthousiaste medewerkers/vrijwilligers die je alle informatie kunnen geven die je wilt weten. Erg leuk om met kinderen een keer heen te gaan!

Eigen zonnewijzer maken

Ook leuk om te maken is een zonnewijzer met de kinderen. Dit moet dan wel overdag gebeuren wanneer de zon schijnt. Met een zonnewijzer kun je zonder horloge toch de tijd weten. Dit door middel van de schaduw van de zon. Dit kan echter wel afwijken. De aarde draait in een eliptische baan om de zon, hierdoor maakt de aarde geen perfect rondje. Daardoor kan gedurende de tijd van het jaar, de tijd gaan afwijken met ongeveer een kwartier. Hierdoor moet je de zonnewijzer soms wat aanpassen.

Het enige wat je hiervoor nodig hebt is een stok, een geodriehoek, stenen of krijt. Ga naar een plek waar de hele dag de zon schijnt. Zet de stok in 51 (Zuid-Nederland), 52 (Midden-Nederland) of 53 (Noord-Nederland) graden. Zet de geodriehoek met de punt van 90 graden omhoog. Het lange deel staat nu op de grond. Meet hieruit wat het juiste aantal graden is op de plek waar je bent. Zet de stok in het aantal graden neer in de grond. Bij ieder vol uur leg je een steen neer met het uur wat het dan is, of je zet een streep met krijt op de tegels. Doe dit totdat de zon onder gaat. Zo kun je door middel van de zon lezen hoe laat het is!

Je kunt ook jezelf als zonnewijzer gebruiken. Hier heb je wel meer oppervlakte voor nodig.
Klik hier of hier voor meer uitleg.

Space Expo – ESA ESTEC

In Noordwijk staat de Space Expo. Dit is een ruimtevaartmuseum met onder andere spullen die echt de ruimte in zijn geweest met André Kuipers, Wubbo Ockels of andere astronauten. Ook staat hier de Soyuz capsule waarin André Kuipers weer terug op aarde is gekomen! Verder kun je zelf ervaren hoe een raketlancering voelt of kun je verschillende experimenten doen. Op sommige dagen kun je ook een tour boeken naar het ESA ESTEC centrum. Hier vinden allerlei experimenten en testen plaats voor bijvoorbeeld satellieten. Erg interessant om heen te gaan!

Planeten op schaal tekenen met krijt – afstanden meten

Het heelal is immens groot. Voor kinderen, maar ook voor volwassenen nauwelijks te bevatten. Om dit een klein beetje in perspectief te zetten kun je de planeten op schaal uittekenen op bijvoorbeeld een schoolplein. Op Esero.nl is een duidelijk lesplan gemaakt om dit uit te tekenen. Je laat de kinderen eerst opzoeken hoe ver een planeet van de zon staat. Er staat ook een overzicht met hoe lang het dan zou duren met het vliegtuig om daar te komen. Ze kunnen dit dan bijvoorbeeld vergelijken met een vakantie naar Griekenland wat gemiddeld 3-4 uur duurt. Naar de verste planeet is het maar liefst 571 jaar vliegen!! Wanneer ze dit hebben uitgezocht kun je hiermee naar buiten gaan. Begin bij de zon en ga met een meetlint vervolgens verder meten. De eerste planeten zijn slechts tientallen centimeters uit elkaar maar Neptunus is maar liefst 22,5 meter weg! Houd hier dan ook rekening mee. Erg leuk om te doen en interactief met de hele klas. Het makkelijkste is om in groepjes te werken zodat iedereen iets over zijn of haar eigen planeet leert en vervolgens dit kan delen met de klas. Zo leren ze van elkaar.

Voorlezen boeken over astronomie en ruimtevaart

Er zijn verschillende (voorlees) boeken over astronomie en ruimtevaart. André Kuipers heeft bijvoorbeeld André het astronautje geschreven. Hier zijn inmiddels al meerdere edities van verschenen. Hierin gaat André samen met Valentina (eerste vrouw in de ruimte) op reis langs de planeten, gaan ze op reis naar Mars en is zelfs het hondje Laika in een verhaal verwerkt!

Voor boeken met verschillende informatie over deze onderwerpen kun je online kijken maar vergeet ook niet in de lokale kringloop te kijken. Hier vind je vaak ook erg leuke en interessante boeken! Op deze pagina heb ik er een aantal voor je op een rij gezet.

Train like an astronaut

Wat moet je doen om astronaut te worden? Een landelijk maar ook wereldwijd initiatief om kinderen in de leeftijd van 8 tot 12 jaar te laten ervaren wat er voor nodig is om een astronaut te worden. Kinderen die jonger of ouder zijn kunnen natuurlijk ook meedoen. Ze voeren lichamelijke en wetenschappelijke activiteiten uit die speciaal ontwikkeld zijn voor deze uitdaging.

De internationale uitdaging voor Mission X loopt elk jaar van januari tot en met
mei. In Nederland starten we op 1 maart.

Vanaf 17 september 2021 kun je je weer aanmelden voor de volgende ‘train like an astronaut’ in 2022. Dit kan via de website van Mission X.

Handige sites

Ik heb deze activiteiten veelal van het internet. Hieronder een overzicht van handige sites met meer informatie.

Jufjanneke.nl
NASA at home – kids
Esero.nl – basisschool lessen
ESA kids

Deel deze blog: