Komeet C/2022 E3 (ZTF) door Rutger Bus

Er komt weer een komeet langs!

Het jaar 2023 begint weer goed met een prachtige komeet aan de hemel. En misschien zie je de komeet zelfs straks met het blote oog!

2023 is nog maar net gestart en geeft ons nu al een mooie astronomische gebeurtenis. Er komt namelijk weer een komeet langs de aarde en nog redelijk dichtbij ook! 

Hadden we begin 2020 nog Neowise, nu is het de beurt aan C/2022 E3 (ZTF). Niet echt een pakkende naam. Maar als je bedenkt dat de originele naam ‘ZTF0Nf7’ was, dan is de C/2022 E3 toch net iets duidelijker. En die is natuurlijk niet zomaar gekozen, daar zit wel een zekere gedachte achter. 

Neowise 2020
Komeet Neowise. Copyright: Arjan Kievits

Wat een rare naam

De eerste naam (ZTF0Nf7) is rond november 2021 toegekend, toen nog aan een object waarvan men niet helemaal kon bepalen wat het was. Op dat moment waren er alleen nog beelden van de ZTF widefield camera (vandaar ook de naam). Men dacht dat het wel eens een komeet zou kunnen zijn, alleen stond dit object toen nog op zo’n 640 miljoen kilometer van de aarde. Later, in maart 2022, werd bevestigd dat het hier inderdaad om een komeet gaat en werd de standaard toekenning van een naam voor ontdekte kometen toegepast. Daardoor heet de komeet nu C/2022 E3 (ZTF). Deze naam is opgemaakt uit:

C: een komeet die niet periodiek is. Dat wil zeggen dat zijn omloopbaan langer dan 200 jaar is.

2022: het jaar waarin de komeet is ontdekt

E3: de letter E geeft het aantal halve maanden aan. E is dus de 5e halve maand, en dat is weer de eerste helft van maart. Het cijfer 3 betekent dat dit het 3e object is wat in die periode is ontdekt

ZTF: Zwicky Transient Facility. De organisatie die met camera’s en telescopen de hemel in kaart brengt.

Lang geleden

Even over die C, wat dus niet periodiek betekent. C/2022 E3 (ZTF) heeft een omloopbaan die ongeveer 50.000 jaar in beslag neemt. Dat betekent dat de vorige keer toen deze komeet langs de aarde kwam, er nog Neanderthalers rondliepen! Het is natuurlijk maar de vraag of ze toen de komeet ook gezien hebben. En als ze het hebben gezien, dan vraag ik me toch af wat ze toen dachten…

Hoe dan ook, in januari 2023 komt de komeet steeds dichterbij. Eind van de maand, en begin februari, zou het wel eens heel goed kunnen dat je hem met het blote oog kunt zien. 

Rond 25 januari is de hij om middernacht iets rechts van het noorden te zien op een hoogte van 35 graden..

Op 2 februari staat de komeet het dichtst bij de aarde op iets meer dan 42 miljoen kilometer. Ook dan kijk je naar het noorden, maar staat hij een stuk hoger (ruim 68 graden hoog rond middernacht). 

C/2022 E3 (ZTF). Foto links: positie op 25 januari, foto rechts: positie op 2 februari (beiden rond middernacht)
C/2022 E3 op 2 februari
advertentie
advertentie

een stipje met een staart

Pad komeet C/2022 E3 (ZTF)
Pad komeet C/2022 E3 (ZTF). Credit: astro.vanbuiten.nl

Nu is het gedrag van kometen lastig te voorspellen. Naarmate een komeet dichter bij de zon komt, wordt hij steeds verder opgewarmd. Dat geeft overigens ook die mooie staart aan een komeet. Die staart wordt gevormd door het verdampen van het oppervlaktemateriaal, wat vooral uit ijs en gas bestaat. Bij C/2022 E3 (ZFT) is deze groenig van kleur, wat zoveel zou betekenen dat er een bepaalde verbinding van koolstof-atomen is die ook wel dicarbon (C2) genoemd wordt. 

de komeet bekijken

beweging van C/2022 E3 (ZTF)
Pad van de komeet rond middernacht

Gedurende de maand januari komt de komeet steeds vroeger in de avond boven de horizon uit. Dat is fijn natuurlijk, want dan hoef je niet zo laat op te blijven om ‘m te kunnen zien. Kijk hiervoor richting het noorden en zoek dan naar de bekende sterrenbeelden van de kleine en grote beer (het ‘steelpannetje’). De komeet zal naar verwachting ongeveer even fel zijn als de felste sterren van de kleine beer. Alleen de maan kan wat roet in het eten gooien, omdat deze begin februari rond 80% vol is en dus voor veel lichtvervuiling kan zorgen. Iets eerder kijken is dus wel zo handig, bijvoorbeeld rond 25 januari als de maan nog redelijk nieuw is.

Hoe verder je in januari zit, des te eerder komt de komeet boven de horizon. Aan het eind van januari is dat al zodra het donker wordt. 

In het filmpje kun je de baan van de komeet zien. Het laat telkens de positie van de komeet zien om middernacht, maar zoals al aangegeven is hij steeds eerder te zien. Rond begin februari zie je duidelijk de maan langskomen, en dat zal dus voor wat minder goed zicht zorgen. Maar als je ‘m met het blote oog hebt weten te vinden (en dat zal nog best lastig zijn), pak dan zeker ook een verrekijker erbij zodat je het nog duidelijker kunt zien. En met een telescoop, eventueel zelfs met een camera erop, is het natuurlijk helemaal een feest!

Tot slot: dit artikel is natuurlijk niet compleet zonder een goede foto. Onderstaande opname is gemaakt door Rutger Bus met een William Optics GT71 telescoop (op 335mm focal lengte), een speciale astrofotografie camera (ZWO ASI294mc-pro) die is gekoeld tot -10 graden Celcius. De foto is opgemaakt uit 42 losse opnames van elk 120 seconden, hier in Nederland gemaakt!

Komeet C/2022 E3 (ZTF)
Credit: Rutger Bus